Piše: Admir Idrizi
Danas se
obilježava 175. godišnjica radnje Pelivan u Beogradu, pa bih želio iznijeti
nekoliko zanimljivih informacija o porodici osnivača ove poznate radnje.
Na samom početku da razjasnimo, pojavljuju se tri različite godine vezane za osnivanje radnje. Jedni tvrde da
je to bila 1831. godina, što djeluje malo vjerovatno jer je osnivač radnje
Mustafa rođen 1832. godine. Ipak, moguće je da je njegov otac tada otišao na
gurbet u Beograd, pa se upravo od tog perioda računa početak rada radnje.
Današnji vlasnici Pelivana obilježavaju 24. maj 1851. godine kao dan kada je
radnja dobila ime koje i danas nosi — Pelivan. Treća godina koja se spominje
kao početak rada jeste 1843. godina. U jednom novinskom oglasu iz 1933. godine
navodi se da radnja posluje već 90 godina.
Koja god da je
tačna godina osnivanja, prošla su gotovo dva vijeka, a priča o Pelivanu i dalje
traje i prepričava se. U Gori i rodnom selu Zli Potoku porodica Krčo bila je
veoma poštovana, ali pošto su odrastali u drugačijoj sredini te se razlikovali
načinom života i oblačenja (idalje alafranga), nastala je izreka: „Krčevci
reziljovci“.
Do danas niko nije
mogao pouzdano objasniti razliku između porodica Krčo i Krčevci. Detaljnim
proučavanjem porodičnog rodoslova dolazi se do zaključka da je riječ o jednoj
porodici koja se vremenom razdvojila.
Prema pojedinim
podacima, porodica vodi porijeklo iz Edrena. Preko Kičeva (Krčova) doselili su
se u Zli Potok. I sam Malić je u svojim izjavama navodio da je Goranin, ali i
Turčin.
Moguće je da je
neko od članova porodice nenamjerno izostavljen u tekstu, te da postoje greške
u godinama rođenja i smrti, jer je evidentno da se u arhivskim dokumentima za
pojedine članove porodice pojavljuju različiti podaci.
Najstariji poznati
član porodice Krčo bio je Alija, rođen sredinom 18. vijeka u Zli Potoku. Imao
je dva sina: prvog sina, čije ime nije poznato, i Kadriju, rođenog oko 1788.
godine.
Od prvog sina
nastala je linija porodice Krčevci (Selmanovci). Imao je dva sina: Ajdina
(rođenog oko 1798. godine) i Aliju (rođenog oko 1803. godine). Ajdinova djeca
bila su: Zejnel (rođen oko 1823), Emin (1826) i Ismail (1832). Zejnelov sin bio
je Ismail (1851), a njegov sin Selman (1896). Selmanova supruga zvala se Zihra,
a njihova djeca bila su Zejbek, Rasim i Adem.
Kadrijina djeca
bila su Alija (rođen oko 1827) i Mustafa (rođen oko 1832). Od ove linije
nastala je porodica Krčo-Pelivan/ović. Danas je rasprostranjena priča da je
Mustafa bio pelivan, odnosno rvač, te da je osvojenim novcem otvorio radnju u
Beogradu.
Mustafina djeca
bila su Mehmed, Alija i Jusuf.
Mehmed (rođen oko 1854. godine) bio je
oženjen Razijom iz Zli Potoka. Njihova djeca bila su Rajma, Safija, Emina i
Malić (Malik).
Rajma je bila
udata za Ramadana Redžeplara. Njihov sin Sehadin bio je oženjen Binazijom iz
Kruševa. Njihova djeca bila su Ramadan, Husen, Nuhija, Ramiza, Kadrija, Arza i
Zurka.
Safija je bila
baka po majčinoj liniji Muslije Jamini.
Za Eminu nema
mnogo podataka, dok će o Maliću biti više riječi u nastavku.
Alija (rođen oko 1857. godine) bio je oženjen
Ajšom, kćerkom Abaz-čaje iz Kruševa. Njihova djeca bila su: Milaim (supruga
Emina, djeca Ejub, Refik i drugi), Rizo (supruga Hadžira, djeca Ramadan, Nusret
i Ćibrija), Azir (iz prvog braka sa Đurišom imao je djecu Kambera, Muberu i
Seiju, a iz drugog braka sa Bosankom kćerku Aidu), Fatima (udata u Tetovu) i
Sidika, koja je otišla u Tursku.
Seijina djeca
današnji su vlasnici radnje Pelivan.
Hadžira, Rizova
supruga i Đuriša, Azirova supruga bile su rođene sestre iz porodice Koklje.
Jusuf (rođen oko 1860. godine) bio je
oženjen Eminom iz Zli Potoka. Nisu imali djece.
Najpoznatiji Pelivan
Malik-Malje
Pelivan (u službenim dokumentima je zaveden kao Malik, a u javnoj štampi se
javlja kao Malić) rođen je oko 1892. godine u selu Zli Potok, a umro je u
Istanbulu 1971. godine. Ukopan je na mezarju Sultan Ejjub. Malić je bio jedan
od najbogatijih muslimana u tadašnjoj Kraljevini Jugoslaviji. Unaprijedio je
staru poslastičarsku radnju i od nje napravio modernu fabriku — Orijentalnu
poslastičarnicu.
U periodu od 1930.
do 1941. godine imao je tri moderne poslastičarnice, na adresama Terazije 10, kod
Kneževog spomenika 4 i Kralja Petra 63, sa više od 60 zaposlenih radnika. Bio
je i narodni poslanik, član upravnih odbora nekoliko banaka, član uprave
sportskog kluba „Jug“, kraljevski dvorski liferant, dobrotvor i član masonske
lože.
Imao je dvije
supruge.
Prva supruga bila
mu je Hava (Maljejca-Dada) iz Zli Potoka. Njihova djeca bila su: Vezira
(Beograd 1925 — Istanbul 2019), Ajša Hazak (Beograd 1927 — New York 2017) i
Mustafa (Beograd 1928 — New York). Hava je umrla u Herceg Novom, gdje je i
ukopana.
Malić se drugi put
oženio 1937. godine Magbulom (Bulom) Filipović (1912–1997), kćerkom Mahmud-bega
Filipovića. Nisu imali djece. Magbula je bila doktorica ginekologije i smatra
se prvom Bošnjakinjom ginekologinjom. Godine 1939. imala je ordinaciju u
Beogradu. U Americi se specijalizovala za anesteziologiju. Radila je u Milanu,
Kairu, Aleksandriji i Istanbulu. U Istanbulu je radila u Američkoj bolnici, a
kasnije je otišla u Ameriku, gdje je radila u Beth Israel Hospital i predavala
na Columbia Premed School u New Yorku.
Tokom
bombardovanja Beograda, u septembru 1941. godine uništena je radnja kod
Kneževog spomenika broj 4, pri čemu je poginulo šest radnika. Malik je kratko
vrijeme bio mobilisan u vojsci i boravio u Sarajevu.
U aprilu 1943.
godine dobio je albanske pasoše preko Albanskog konzulata u Beogradu, koje je
skupo platio, te je s porodicom otišao u Italiju. U Beogradu su ostali njegov
otac Mehmed, supruga Hava i kćerka Vezira. Tokom boravka u Italiji živjeli su u
nekoliko gradova: Bressanoneu, Cortini d'Ampezzo, Veneciji, Sondolu i do kraja
rata u Milanu.
Nakon rata
kompletna imovina mu je konfiskovana od strane novih vlasti, a povratak u
Jugoslaviju bio mu je zabranjen. U februaru 1947. godine Malić je sa svojom
drugom suprugom Magbulom otišao u Egipat, a potom u Istanbul, jer nijedna
tadašnja država nije željela izdati vizu u njegov albanski pasoš. Turski
konzulat u Milanu izdao mu je posebnu putnu ispravu sa turskom vizom.
U Istanbulu su
živjeli u četvrti Beyoğlu.
Njegova djeca
Mustafa i Ajša ostali su u Milanu zbog školovanja. Nakon određenog vremena
Mustafa je otišao u Ameriku, a kasnije su mu se pridružile Ajša i Bula.
Malićova kćerka
Vezira bila je profesorica romanistike. Bila je udata za Zuko Džumhur. Imali su
kćerku Dunizadu, udatu Milatović, koja živi u Beogradu.
Nakon završetka
rata, pošto je Malić po uvjerenju bio monarhista i poslovno sarađivao s
kraljevskim dvorom kao dvorski liferant, proglašen je neprijateljem države.
Porodična imovina — vile, kuće i radnje — nacionalizovana je i konfiskovana.
Jednu radnju vodio
je Sehadin, Malićov sestrić, poznatu kao „Stari Pelivan“, sve do 1997. godine.
Drugu radnju, na novoj lokaciji u Bulevaru kralja Aleksandra broj 20, otvorio
je Azir, koji je prije Drugog svjetskog rata radio kod Malića. Alija, Azirov
otac, i Mehmed, Malićov otac, bili su braća.
Nakon Azirove
smrti radnju je preuzela njegova kćerka Seija sa suprugom, a danas su vlasnici
njena djeca.
Nakon 2013. godine mali dio oduzete Malićove imovine restituisan je
porodici, dok je veći dio ostao nevraćen. Zbog imovinskih sporova šira porodica
nije u dobrim odnosima i uglavnom izbjegava govoriti o ovoj temi.
Kompletan tekst sa prilozima možete pogledati na slijedećim likovima:
Link 1 Link 2
