Osnovne škole na području potprefekture Dragaš (Gora)

Zbirna statistika inspektorijata: Prizren
Školska: 1942/1943

1942. godine u potprefekturi Dragaš radile su škole u Brodu, Rapči, Vraništi, Bučju i Bljaču. Iste godine škole u Brodosavcu, Brutu i Restelici su bile spremne za otvaranje, ali zbog nedostatka nastavnog osoblja nisu se još otvorile.

Više informacija o školi u Rapči  iz tog perioda možete pročitati: OVDJE

U albanskom djelu Gore radile su škole u Šištevcu i Zapodu. Te godine su zatvorene škole u Borju, Orešeku i Kolovozu.

Osnovne škole na području potprefekture Dragaš (Gora)

Izveštaj inspektora obrazovanja:
Ibrahim Fehmiu
Prizren: 24 VII 1943.


Arhivski izvor:
AQSH. F. 188. (Zyra Qendrore e Statistikes), D. 119-031
AQSH. F. 188. (Zyra Qendrore e Statistikes), D. 119-007.1

Gora na popisu (defteru) 1833. godine

Piše: Sadik Idrizi

Ovih je dana u izdanju Albanološkog instituta u Prištini objavljena knjiga istraživača dr. Sadika Mehmetija pod naslovom "Popis (Defter) stanovništva Gorske kaze (1833) -

(Ljuma, Opolje, Gora)" (Deftefi i populsisë së kazës së Gorës (1833) - Luma, Opoja, Gora).

Na 625 stranica knjige prikazan je popis stanovništva 85 sela Ljume, Opolja i Gore, oblasti koje su u to vrijeme (1833.) pripadale Gorskoj kazi.

Ovim popisom obuhvaćena su i sva današnja sela Gore - ukupno 25 (Crnoljevo i Orešek su popisani zajedno, kao i oba Krsteca).

Ukupno je u svim selima Gore popisano 2.721 muških stanovnika. Ako računamo da, prema prihvaćenom principu među istraživačima, ima onoliko muških stanovnika koliko i ženskih, ispada da je 1833. godine Gora imala više od 5.500 stanovnika. Cjelokupno popisano stanovništvo je muslimansko. Ovom broju se mogu pridodati i djeca spahija koji su posebno popisana za cijelu kazu Gora.

(Možda će nekome ovaj broj stanovnika izgledati mali, ali samo da podsjetim da je 1834. godine Kneževina Srbija imala 678 hiljada stanovnika),

 

***

Broj muškog st.novništva (zajedno s onim u fusnotama) po naseljenim mjestima bio je sljedeći:

 

Rapča (Rapçe) – 284

Restelica (Resteliçe) – 278

Brod (Brud) - 252

Šištejec (Şışteveç) – 201

Borje (Borje) – 195

Zli Potok (Izlipotok) – 191

Dikance (Dikaniçe) – 153

Globočica (Globçiçe) – 103

Kruševo (Kuruşeve) - 99

Orgosta (Orgoşte) – 91

Radeša (Radeşe) – 86

Vraništa (Ivranişte) – 80

Bačka (Baçke) – 78

Lještane (Leştan) – 77

Kukaljane (Kukulan) – 70

Crnoljevo/Orešek (Çernaleva ma'a Oreşke) – 69

Ljubošta (Libovışte) – 65

Orčuša (Orçuşe) – 63

Krstec (Kırsteç) – 51

Pakiša (Pakişe) – 43

Orčikle ( Orçikle) – 42

Zapod (Zapod) – 41

Dragaš (Dıragaş) – 38

Mlike (Milıka) – 36

Košarište (Koşarişte) – 35

 

***

U popisu se pominju i imami, koji su istovremeno i predsjednici sela:

 

Rapča – mula Durmiš, sin Bećirov (star 38 godina)

Restelica – mula Hebibulah, sin Imerov (star 65 godina)

Brod – mula Mustafa, sin Muratov (star 50 godina)

Kruševo – mula Alija, sin Velijin (star 65 godina)

Borje – mula Jusuf, sin Imerov (star 50 godina)

Vraništa – mula Danjali, sin Bajramov (star 40 godina)

Mlike – mula Hajredin, sin Ibrahimov (star 75 godina)

Zli Potok – mula Alija, sin Ramadanov (star 19 godina)

Kukaljane – mula Ahmet, sin Mehmetov (star 60 godina.

 

Ratni zarobljenici tokom Drugog svjetskog rata iz Dragaša

Dragaš (Gorski srez) za vrijeme Drugog svjetskog rata se nalazio u sastav Kraljevine Albanije kao potprefektura. Na osnovu izveštaja Savezne komisije za popis žrtava rata 1941 - 1945 iz Dragaša stradala je 61 osoba (4 Srba, 2 Crnogoraca, 18 Albanaca, 7 Turaka i 30 Ostalih).

Njemačka, Austrija i Italija su tokom Drugog svjetskog rata upravljale sa preko 1000 logora za ratne zarobljenike. Tokom aprilskog napada Njemačke i Italije na Jugoslaviju znatan dio vojnika, podoficira i oficira jugoslovenske vojske otišao je u zarobljeništvo, među kojima i ljudi iz Dragaša. 

 Iako je prošlo sedamdeset sedam godina od završetka Drugog svjetskog rata nije poznat broj ratnih zarobljenika iz Dragaša interniranih u logore nacističke Njemačke, Italije i Austrije. 

U nastavku je nepotpuni spisak ratnih zarobljenika iz Dragaša, a formiran je na osnovu arhivske građe Centralnog Državnog Arhiva u Tirani (Arkivi Qendror Shtetëror  - AQSH Tirana), Albanija, Crveni Krst Albanije i Jugoslavije kao i privatnih arhivskih dokumenata.

 

1.     Abdil Arif (18.12.1924.) Leštane, Nurnberg II 1a, Njemačka,

2.     Abdulović Sulejman (05.09.1922.), Krstac, Njemačka,

3.     Ademović Jonus – Ljubošta, Stalag XI A – Njemačka, zarobljenički broj:114669,

4.     Bektešević Bećir (1917), Radeša, Njemačka,

5.     Bislimi Bislim, Vraništa – Njemačka,

6.     Bislimović (Abazi) Destan Rasim, 1915. Rapča, Njemačka,

7.     Dautović Daut Zulfikar - Rapča (zarobljen 08.04.1941. u Karlovcu; logor: STALAG XVII A, zarobljenički broj: 531; oslobođen dana: 03.04.1945. Vratio se u domovini: 10.04.1945.),

8.     Destanović Destan Murtez – Brodosavce, Stalag II – Njemačka, zarobljenički broj: 73510,

9.     Eminović Nesim (06.03.1914.), Vraništa, Njemačka,

10. Eminović Sali Bislim, 1916. Radeša,

11.  Ferati (Emrul) Berzat, Bačka, umro 1944. godine u logoru u Beogradu,

12.  Gaši (Sejdi) Šani, Brezna, poginuo 1945. godine Sajmište Zemun,

13.  Ibišović Tefik, 1897. Ljubovište,

14.  Ibrahimović Tasif Ibrahim, 1917. Belobrod,

15.  Isaković Nezir – Restelica – Njemačka,

16.  Jašarević Nazif – Restelica. Stalag XI A – Njemačka, zarobljenički broj:114740,

17.  Jusufović Mustafa Selim (Isufi Selim) Brod, Kamp di Konçe (Grumello del Piano) – Italija,

18.  Ljokanovci Skender, Brod – Njemačka,

19.  Murati Mehmet– Brezna, Kamp di Konçe (Grumello del Piano) – Italija,

20.  Nuridin Ćazim (10.08.1923), Leštane, Schwabach, Njemačka,

21.  Pelivan Ejup– Zli Potok - Njemačka,

22.  Rašiti Faridin, Radeša – Njemačka,

23.  Redžepović Redžep Ilijas - Mlike (Zarobljen 07.04.1941. godine u Karlovcu; logori: Fronstalag 306, Stalag XVII A, Stalag XII A; Zarobljenički broj: 529. Oslobođen dana: 20.03.1944. godine.),

24.  Seferović Ramiz Ismail– Dragaš, Stalag II – Njemačka, zarobljenički broj: 722887,

25.  Sejrani Sejran (1919.), Šajnovce, zarobljen 06.04.1941.godine u Sremskoj Mitrovici. Do 1943. godine boravi u Kamp di Konçe (Grumello del Piano) Bergamo - Italija. Poslije Stalag XII AD, Njemačka,  zarobljenički broj: 58921,

26.  Sulejmanović Ćamil – Kukaljane – Njemačka,

27.  Sulejmanović Džemail – Kukaljane , Stalag XI A - Njemačka, zarobljenički broj: 114745,

28.  Sulejmanović Jonuz – Rapča, Mauthauzen, Austrija,

29.  Šemsidinović Amid (01.05.1914.), Vraništa, Njemačka,

30.  Šutrak Harun, Brod – Njemačka,

31.  Velijević Hardesan – Zaplužje, Stalag XI A – Njemačka, zarobljenički broj: 114814,

32.  Zećiri Šaban – Brezna, Kamp di Konçe (Grumello del Piano) – Italija.

 

Arhivski izvori:

Arkivi Qendror Shtetëror  - AQSH Tirana, Albanija

Fondi Drejtoria Qendrore e Policisë
Fondi Komanda ushtarake
Fondi Ministria e Tokave të Liruara
Fondi Prefekturat dhe komunat e Tokave të Liruara
Fondi Drejtoria e Përgjithshme e Kryqit të Kuq Shqiptar

Crveni Krst Jugoslavije
Arolsen Archives