Dejstvo I (prve) Šumadijske divizije tokom Prvog balkanskog rata u oblast Gora, novembar 1912.godine

Srpska vojska u Albaniji 1912.godine

Prema naređenju komandanta armije, iz I Šumadijske divizije četiri odreda su upućena u krajeve oko Prizrena sa zadatkom da razoružavaju stanovništvo. “Ako naiđu na otpor, odredi imaju postupati nemilosrdno” – glasilo je armijsko naređenje. Dve čete u oblasti Opolja i Gore, jedan bataljon, s mitraljeskim odeljenjem, u pravcu Žura i Ljum-Kule i četiri čete u oblasti Hasa izvršili su ovaj zadatak od 8. do 13. novembra.

Pošto u početku angažovane snage nisu bile dovoljne da uguše ustanak u Ljumi, Hasu i Dukađinu, to je, prema oceni komandanta armije, trebalo brzo intervenisati i pokoriti pobunjene albanske oblasti. I pošto Vrhovna komanda nije uputila tražena pojačanja, niti odred za dejstvo od Debra ka Ljumi, komandant armije je odlučio da u Ljumu uputi 11. i 12. pešadijski puk (oba jačine po dva bataljona) i 2. bataljon 10. pešadijskog puka, u sastavu 12. puka, s tim da s pravca Hasa sadejstvuju dva manja odreda a s pravca Opolja i Gore jedan odred pešadije. U duhu toga su usledila odgovarajuća naređenja, koja su, pored plana nastupanja, izričito nalagala oštre mere protiv pobunjenih sela.

Opoljski odred, sastava: 1. bataljon 19. pešadijskog puka, 8. brdska baterija i 15 konjanika, imao je zadatak da sadejstvuje sa glavnom napadnom kolonom, čisteći od albanskih ustanika predele istočno od Koritnika.

Kod sela Plava, 18. novembra, u sastav odreda su ušle i dve čete ranije upućene u Opolje i Goru, koje su odbačene iz rejona sela Šištevca. Oko 11 časova odred je u marševskom poretku, s potrebnim borbenim obezbeđenjem, krenuo ka selu Vraništu, gde je i zanoćio.

Sutradan, 19. novembra, odred se sukobio s neprijateljevim snagama na grebenu Borje – Globočica. Posle borbe koja je trajala od 7 do 12 časova, i u kojoj je korisno upotrebljena 8. brdska baterija, neprijatelj je, neorganizovano i po grupama, odstupio. Pred veče odred je stigao u Šištevac i Novo Selo, gde je zanoćio.

Kompletan tekst možete pročitati: OVDE

.
. 

Pečalbari od pamtiveka - National Geographic

Poznati magazin National Geographic Srbija u januarskom broju 2009.godine u rubrici  
NG Odredište pisao je o Gori.

Tekst je napisala: Dragana Nikoletić

Fotografije snimio: Goran Sivački

Kompletan tekst možete pročitati: OVDE
.

"Bez pisane istorije i dovoljno istraženog porekla, Goranci u Gori i rasejanju raskošno proslavljaju i muslimanske i hrišćanske praznike, živeći skromno i radno, po strogim patrijarhalnim uverenjima. 

Područje Gora na Šar-planini, na tromeđi Srbije, Albanije i Makedonije, na samom rubu Kosova, prosto zastrašuje svojom divljom lepotom. Planinske visove do leta okovane ledom smenjuju nepregledni pašnjaci, jarkozeleni tek krajem maja. U vreme kad se sneg sa Šare otapa, vode iima toliko da se zahuktalim rekama ne daju imena. Možda su bezimene i zato što brzo kopne i pretvaraju se u potoke. U toku dana ovde se izmene sva godišnja doba u svojim najekstremnijim varijantama. Po vedrom vremenu na oštrim vrhovima mogu da se spaze divokoze, dok vukovi i medvedi zimi umeju da zabasaju na glavne seoske ulice.  

U pregibima planine, negde toliko uskim da kuće štrče iz klisure kao naherene krivovrate pečurke, šćućureno je 19 goranskih sela. Još devet istog etničkog sastava pripalo je Albaniji 1923.godine, a dva su ostala u Makedoniji. Goranci tako tako dele oko 500 međunarodnih kvadratnih kilometara, ostajući u vezi preko šumskih staza i pograničnih isprava".


Kompletan tekst možete pročitati: OVDE
.

Spisak goranskih naselja po abecednom i azbučnom redu

Spisak goranskih naselja po abecednom redu

Gora se nalazi na krajnjem jugu Kosova, na padinama Šar-planine, na tromeđi Kosova, Makedonije (Polog) i Albanije (Ljuma). Reljef Gore je izrazito brdsko-planinski.

Do propasti Otomanske imperije 1912. godine Gora je bila duhovna i geografska cjelina, a nakon toga se našla na mjestu gdje se uspostavljala granica između Albanije i Srbije. Londonskim mirom kojim je izvršena podjela teritorija, potvrđena Bukureštanskim dogovorom 1913. godine, devet goranskih sela pripalo je Albaniji. Konačna podjela je uslijedila marta 1923. godine kada je definitivno uspostavljena granica između Albanije i Kraljevine SHS. Ovom podjelom najveći dio Gore pripao je Kraljevini Jugoslaviji (21 selo), a manji dio Albaniji (9 sela). Kasnije su, poslije Drugog svjetskog rata, dva sela (Urvič i Jelovjane) pripala Makedoniji, kojoj i geografski pripadaju.

 Danas 19 sela Gore pripada Kosovu: Restelica, Brod, Kruševo, Globočica, Zlipotok, Vraništa, Mlike, Bačka, Dikance, Kukaljane, Ljubošta, Leštane, Dragaš (Krakošta), Radeša, Orčuša, Dovnji Krstec, Gornji Krstec, Dovnja Rapča i Gornja Rapča.
 Albaniji su pripala goranska naselja: Šišteec, Borje, Zapod, Pakiša, Orgosta, Crnjeljevo, Košarišta, Orešek i Očikle.
 U Makedoniji, sa južne strane Šar-planine, na obodu Pologa, nalaze se Urvič i Jelovjane, dva goranska („torbeška“) sela, čiji su stanovnici uglavnom Gorani (doseljeni ovdje krajem XVIII vijeka) ili potpuno goranizirani doseljenici iz drugih krajeva.

Kompletan tekst možete pročitati: OVDE

Spisak goranskih naselja po azbučnom redu

 

U potrazi za mezarom i korjenima

Privatna arhiva

Ljeto u Gori na izmaku. Kratko i užareno, u svakom pogledu.
Dvadesetak dana bila je Gora puna, vesela do iznemoglosti. Mnogi su došli obići svoje domove, rodbinu; došli su napraviti svadbe, sunete i porodična veselja.

Sad se vraćaju s torbama napunjenim emocijama, do idućeg ljeta. Do novih svadbi i veselja, koja su već zakazana za juli i avgust 2018. Sretno im bilo!

***
Bilal Urga (Žagulj) iz dalekog Stambola nije došao u Goru radi svadbi i veselja, već da potraži mezar svoga djeda Arifa.
U jesen 1916. godine, na povratku iz Tetova gdje su išli po žito, banda haramija (razbojnika) napala je grupu Kruševljana. U napadu su ubijeni Arif Žagulj i Zenun Abazov. Tijelo Arifa Žagulja pronađeno je tek na proljeće i ukopano pored česme, na Mavri.
U jesen 1917. godine cijela porodica Žagulj, zajedno s mnogima, napušta Kruševo i Goru i odlazi na put bez povratka, u Tursku.
Arifov unuk, Bilal Urga, prvi put je posjetio Goru 2002. godine i pronašao mezar svoga djeda. Došao je i ove godine, ali dočekalo ga je iznenađenje. Jedva je uspio pronaći mezar, jer ga neko oskrnavio, misleći da se u njemu nalazi zakopano zlato.
Odlučio je opet doći iduće godine i posmrtne ostatke prenijeti na seosko mezarje (groblje) u Kruševu i, nakon sto godina, obaviti dženazu svome djedu.
Neka Allah nagradi dženetom Arifa Žagulja i sve, znane i neznane, koji su u "godinama gladi" stradali na Šar-planini.
Inače, Bilal Urga je donirao mihrab za novu džamiju u Kruševu.
Lično imam motiv više pisati o porodici Žagulj, jer je kuća u kojoj sam rođen i u kojoj živim više od šezdeset godina izgrađena na temeljima njihove kuće.

Piše: prof.Sadik Idrizi

Petak, 18.08.2017.

Kruševo

 
Kompletan tekst možete pročitati: OVDE